खरीप नियोजन | कमी कालावधीत उत्पादन देणारे उडीद पिक

खरीप हंगामामध्ये कडधान्य पिकात तुरीच्या खालोखाल मूग व उडीद ही महत्त्वाची महाराष्ट्रात घेतली जातात. उडीद हे ७०-७५ दिवसात येणारे पिक आहे. मुख्य पिक म्हणूनच नाही तर आंतरपीक म्हणूनही याची लागवड उपयोगी ठरते. काही शेतकरी अगोदर उडीद घेऊन त्यानंतर तातडीने लाल कांद्याचेही पिक आपल्या शेतात घेतात. उडीदाला मध्यम ते भारी आणि चांगला निचरा होणारी जमीन आवश्यक असते. क्षारपड, चोपण आणि अत्यंत हलकी जमीन लागवडीसाठी टाळावी.

मार्च-एप्रिलमध्ये जमीन नांगरून चांगली तापू दिल्यास आधीचे किडरोग नाश पावतात. कुळावच्या पाळ्या मारुन सपाट करून घ्यावी. धसकटे वेचून जमीन स्वच्छ करून घ्यावी. हेक्टरी ५ टन चांगले कुजलेले शेणखत टाकल्यास उत्पादनात वाढ होईल. उडीदाची पेरणी जूनच्या शेवटच्या किंवा जुलैच्या पहिल्या आठवड्यादरम्यान केल्यास सरासरी सर्वाधिक उत्पादन मिळते. पेरणीस उशीर झाल्यास उत्पादनात घट येत असल्याचे शेतकरी व तज्ञांचे म्हणणे आहे. ४५ X १० सेमी या अंतरावर पेरणी करावी. हेक्टरी १०-१५ किलो बियाणे वापरावे. पेरणीपूर्वी एक किलो बियाण्यास बाविस्टीन १ ग्रॅम किंवा थायरम २ ग्रॅम चोळा. ट्रायकोडर्मा ४ ग्रॅम याप्रमाणे बीजप्रक्रिया केल्यास बुरशीजन्य रोगापासून संरक्षण होते. जिवाणु संवर्धक रायझोबियम व पीएसबी प्रति २५० ग्रॅम १० किलो बियाण्यास लावून पेरणी करावी.


उडीद पिकाच्या सुधारित जाती

१) बीडीयू -१ दाणे मध्यम ते काळ्या रंगाचे व टपोरे, कालावधी ७० ते ७५ दिवस, उत्पादन ११-१२ क्विं/हे
२) टीएयु -१ कालावधी ७० ते ७५ दिवस, भूरी रोगास प्रतिकारक, उत्पादन १०-१२ क्विं./हे
३) टीपीयु-४ कालावधी ६५ ते ७० दिवस, उत्पादन १० ते ११ क्विं/हे महाराष्ट्र, मध्यप्रदेश व गुजरात राज्यासाठी शिफारस
४) टीएयु २ कालावधी ७० ते ७५ दिवस, विदर्भासाठी प्रसारित, उत्पादन १०-१२ क्विं/हे
५) पीकेव्ही १५ कालावधी ६५ ते ७० दिवस, विदर्भासाठी प्रसारित, उत्पादन १०-१२ क्विं./हे

जमिनीची मशागत करताना जमिनीत शेणखत व्यवस्थित पसरवून घ्यावे. तसेच पेरणीच्या वेळी २५ किलो नत्र आणि ५० किलो स्फुरद प्रतिहेक्टरी द्यावे. पेरणीनंतर एक महिन्यात तण नियंत्रणासाठी एक खुरपणी व दोन कोळपण्या करून घ्याव्यात. या पिकाच्या कमी कालावधीमुळे तूर, ज्वारी किंवा कपाशीत आंतरपीक म्हणूनही घेतात.

यावर भूरी रोगाचा प्रादुर्भाव फुलांच्या पुर्वी अथवा पीक फुलोऱ्यात असताना होतो. याच्या नियंत्रणासाठी सल्फेक्स ०.३० टक्के किंवा पाण्यात विरघळणारे गंधक २०-२२ ग्रॅम / १० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी. गंधकाची भुकटी २० किलो हेक्टरी धुरळणी केल्यानेही नियंत्रण होते. शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा बंदोबस्त करण्यासाठी क्वीनॉलफॉस ३५ ईसी ०.०७ टक्के २० मिली याप्रमाणे १० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.

उडीदाच्या बहुतांश शेंगा पक्व झाल्यास पावसाचा अंदाज घेऊन काढणी उरकावी. तोडणी केलेल्या शेंगा उन्हात वाळवून काठीने बडवून किंवा ट्रॅक्टरने मळणी करुन खेळत्या हवेच्या वातावरणात साठवाव्यात.

आपल्या मित्रांपर्यंत ही बातमी पोचवा..

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*